वणी : तालुक्यात जुलै महिन्यात बऱ्यापैकी पाऊस झाल्यानंतर ऑगस्ट महिनाभर पावसाने पाठ फिरवली होती. त्यामुळे शेतकऱ्यांसमोर खरीप पिके वाचविण्याचे मोठे आव्हान निर्माण झाले होते. जमिनीतील ओलावा झपाट्याने कमी होत गेल्याने बहरलेली पिके करपण्याच्या मार्गावर होती.

अनेक भागांत पिकांची वाढ खुंटली होती.(Rain News)

दरम्यान, ११ सप्टेंबर रोजी हवामान विभागाचा अंदाज खरा ठरवत वणी तालुक्यात मुसळधार पावसाने हजेरी लावली. दुपारी १ वाजता सुरू झालेला पाऊस सायंकाळी ४ वाजतानंतरही सुरू होता. अचानक झालेल्या या दमदार पावसामुळे शेतशिवारात पुन्हा चैतन्य निर्माण झाले असून पावसाच्या प्रतीक्षेत असलेल्या पिकांना मोठा दिलासा मिळाला आहे.(Rain News)

महिनाभर पाऊस नसल्याने पिकांची अवस्था बिकट

ऑगस्ट महिन्यात पावसाने मोठी उघडीप दिल्याने तालुक्यातील अनेक भागांत खरीप पिकांवर पाण्याचा ताण निर्माण झाला होता. जमिनीतील ओलावा कमी झाल्याने पिकांची वाढ मंदावली होती. काही ठिकाणी पिके माना टाकू लागली होती.

विशेषतः सोयाबीनला फुले आणि शेंगा लागण्याच्या महत्त्वाच्या काळात पावसाची गरज होती. मात्र, याच काळात पाऊस गायब झाल्याने उत्पादनावर परिणाम होण्याची चिंता शेतकऱ्यांना सतावत होती. आता झालेल्या पावसामुळे सोयाबीन पिकाला काही प्रमाणात आधार मिळण्याची अपेक्षा आहे.

कापसाची वाढ खुंटली; फुले-पात्यांचे प्रमाण कमी

वणी तालुक्यात कापसाचे क्षेत्र सर्वाधिक आहे. मात्र, पावसाअभावी कापसाची वाढ अपेक्षित पद्धतीने झाली नसल्याचे शेतकऱ्यांचे म्हणणे आहे. पाण्याच्या ताणामुळे कापसावर फुले आणि पात्यांचे प्रमाण कमी झाले आहे.

तुरीच्या पिकावरही पावसाच्या खंडाचा परिणाम झाला असून तिची वाढ खुंटल्याचे शेतकरी सांगतात. त्यामुळे पावसाची गरज असतानाच झालेल्या या पावसामुळे खरीप पिकांना काही प्रमाणात नवसंजीवनी मिळण्याची शक्यता निर्माण झाली आहे.

वणी तालुक्यात ५९ हजार ७९० हेक्टरवर खरीप

कृषी विभागाने वणी तालुक्यात यंदाच्या खरीप हंगामासाठी एकूण ५९ हजार ७९० हेक्टर क्षेत्रावर पेरणीचे नियोजन केले होते.

पीक पेरणीचे क्षेत्र कापूस ४२,७८३ हेक्टर सोयाबीन १०,२५७ हेक्टर तूर ६,०८२ हेक्टर एकूण ५९,७९० हेक्टर

यावरून तालुक्यातील खरीप शेती मोठ्या प्रमाणावर पावसावर अवलंबून असल्याचे स्पष्ट होते. त्यामुळे पावसाच्या प्रदीर्घ खंडाचा थेट परिणाम पिकांच्या वाढीवर आणि संभाव्य उत्पादनावर होत आहे.

अपेक्षित पावसाच्या तुलनेत २५ टक्क्यांहून अधिक तूट

वणी तालुक्यात ९ सप्टेंबरपर्यंत ७४४.२० मिमी पाऊस अपेक्षित होता. प्रत्यक्षात ५५४.७० मिमी पाऊस झाला असून ही सरासरीच्या ७४.४६ टक्के आहे. म्हणजेच अपेक्षित पावसाच्या तुलनेत तालुक्यात अद्याप लक्षणीय तूट आहे.

त्यामुळे एक दिवस झालेला मुसळधार पाऊस शेतकऱ्यांसाठी दिलासादायक असला, तरी पुढील काळात पावसाची स्थिती कशी राहते, यावर खरीप पिकांचे भवितव्य मोठ्या प्रमाणात अवलंबून राहणार आहे.

कर्ज काढून हंगाम साधला; आता उत्पादनाची चिंता

मागील वर्षी अवकाळी पाऊस आणि गारपिटीमुळे झालेल्या नुकसानीची भरपाई यंदाच्या खरीप हंगामातून निघेल, अशी शेतकऱ्यांना अपेक्षा होती. सुरुवातीला झालेल्या दमदार पावसामुळे ही आशा आणखी वाढली होती.

याच अपेक्षेवर अनेक शेतकऱ्यांनी मिळेल त्या मार्गाने कर्ज उभे करून खरीप हंगाम साधला. मात्र, ऑगस्टमध्ये पावसाने दडी मारल्याने पिकांची वाढ खुंटली आणि उत्पादन घटण्याची चिंता निर्माण झाली.

आता झालेल्या मुसळधार पावसामुळे शेतकऱ्यांना काहीसा दिलासा मिळाला असला, तरी आतापर्यंतच्या पावसाच्या तुटीमुळे झालेल्या पिकांच्या नुकसानीचे सर्वेक्षण करण्याची मागणी पुढे आली आहे.

कोरडा दुष्काळ जाहीर करण्याची मागणी

तालुक्यात अपेक्षित पावसाच्या तुलनेत मोठी तूट असल्याने वणी तालुक्यात कोरडा दुष्काळ जाहीर करून शेतकऱ्यांना तातडीने मदत द्यावी, अशी मागणी होत आहे.

शेतकऱ्यांच्या मते, केवळ पाऊस पडणे पुरेसे नसून पावसाच्या खंडामुळे पिकांचे झालेले नुकसानही शासनाने लक्षात घेणे गरजेचे आहे. त्यामुळे प्रशासनाने पिकांची प्रत्यक्ष पाहणी करून नुकसानग्रस्त क्षेत्राचे सर्वेक्षण करावे आणि पात्र शेतकऱ्यांना मदतीचा आधार द्यावा, अशी अपेक्षा व्यक्त होत आहे.

शेतकऱ्यांसाठी महत्त्वाचे

* ऑगस्टमधील पावसाच्या खंडानंतर ११ सप्टेंबरला वणी तालुक्यात मुसळधार पाऊस.

* सोयाबीन, कापूस आणि तुरीला पावसामुळे तात्पुरता दिलासा.

* कापसाची वाढ, फुले आणि पात्यांवर पावसाच्या खंडाचा परिणाम.

* सोयाबीनच्या फुले-शेंगा अवस्थेत पाऊस मिळाल्याने शेतकऱ्यांच्या अपेक्षा वाढल्या.

* ९ सप्टेंबरपर्यंत तालुक्यात अपेक्षित पावसाच्या तुलनेत २५.५४ टक्के तूट.

* पिकांच्या नुकसानीचे सर्वेक्षण करून मदत देण्याची मागणी.

* वणी तालुका कोरडा दुष्काळग्रस्त जाहीर करण्याची मागणी.