मधुमेहाच्या रुग्णांसाठी दिलासादायक आणि उपचारपद्धतीत मोठा बदल घडवणारी बातमी समोर आली आहे. डेन्मार्कमधील औषधनिर्माता कंपनी नोवो नॉर्डिस्क (Novo Nordisk) ने भारतात ‘अविक्ली’ (Awiqli – Insulin Icodec) हे जगातील पहिले आठवड्यातून एकदाच घेण्याचे बेसल इन्सुलिन बाजारात आणले आहे.

टाइप-1 आणि टाइप-2 मधुमेह असलेल्या प्रौढ रुग्णांसाठी हे औषध उपलब्ध करण्यात आले असून यामुळे दररोज इन्सुलिन घेण्याची गरज मोठ्या प्रमाणात कमी होणार आहे.

यापूर्वी इन्सुलिनवर अवलंबून असलेल्या रुग्णांना वर्षभरात सुमारे 365 इंजेक्शन्स घ्यावी लागत होती. मात्र नव्या उपचारपद्धतीमुळे हे प्रमाण केवळ 52 इंजेक्शन्सपर्यंत कमी होणार आहे.

इन्सुलिन म्हणजे काय?

इन्सुलिन हा शरीरातील स्वादुपिंड (पॅन्क्रियाज) तयार करणारा महत्त्वाचा हार्मोन आहे. तो रक्तातील साखर (ग्लुकोज) पेशींमध्ये पोहोचवण्याचे काम करतो. त्यामुळे रक्तातील साखरेचे प्रमाण नियंत्रणात राहते. टाइप-1 मधुमेह असलेल्या रुग्णांमध्ये शरीर पुरेसे इन्सुलिन तयार करत नाही तर टाइप-2 मधुमेहाच्या प्रगत अवस्थेत शरीर इन्सुलिनचा प्रभावी वापर करू शकत नाही. अशा रुग्णांना रक्तातील साखर नियंत्रणात ठेवण्यासाठी इन्सुलिनचे इंजेक्शन घ्यावे लागते.

दररोजच्या इंजेक्शनच्या भीतीवर उपाय

नोवो नॉर्डिस्कच्या मते भारतात अनेक रुग्ण दररोज इंजेक्शन घ्यावे लागेल या भीतीमुळे इन्सुलिन उपचार सुरू करण्यास टाळाटाळ करतात. परिणामी आवश्यक असतानाही इन्सुलिन सुरू करण्यास सरासरी 7 ते 9 वर्षांचा विलंब होतो. आठवड्यातून फक्त एकदाच इन्सुलिन घ्यावे लागणार असल्याने ही मानसिक भीती कमी होईल आणि अधिक रुग्ण वेळेत उपचार सुरू करतील, असा कंपनीचा दावा आहे.

किंमत किती?

‘Awiqli’ चे 700 युनिटचे पॅक 2,611 रुपयांना उपलब्ध असेल. म्हणजेच एका युनिटची किंमत सुमारे 3.73 रुपये इतकी पडते. कंपनीच्या म्हणण्यानुसार सध्या उपलब्ध असलेल्या दररोजच्या बेसल इन्सुलिनच्या तुलनेत हे 30 ते 40 टक्के स्वस्त आहे. उदाहरणार्थ: एखाद्या रुग्णाला दररोज 10 युनिट इन्सुलिनची गरज असल्यास त्याला आठवड्याला 70 युनिट ‘Awiqli’ घ्यावे लागेल. त्याचा साप्ताहिक खर्च सुमारे 261 रुपये येईल.

डॉक्टरांकडून सकारात्मक प्रतिसाद

मुंबईतील मधुमेहतज्ज्ञ डॉ. राजीव कोविल यांनी या औषधाच्या किंमतीचे विशेष स्वागत केले आहे. या औषधाची किंमत अपेक्षेपेक्षा खूपच स्पर्धात्मक ठेवण्यात आली आहे. त्यामुळे ही केवळ महागडी नवकल्पना न राहता सर्वसामान्य रुग्णांनाही परवडणारी ठरेल. क्लिनिकल चाचण्यांमध्ये ‘Awiqli’ ने दररोज घेतल्या जाणाऱ्या बेसल इन्सुलिनइतकेच किंवा अनेक प्रकरणांमध्ये त्यापेक्षा अधिक चांगले रक्तातील साखरेचे नियंत्रण दाखवून दिले आहे, असे कोविल म्हणाले.

भारतातील मधुमेहाचे गंभीर चित्र

भारतात सध्या सुमारे 10.1 कोटी लोक मधुमेहाने तर 13.6 कोटी लोक प्री-डायबेटीसने ग्रस्त आहेत. याशिवाय देशात 9 लाखांहून अधिक टाइप-1 मधुमेहाचे रुग्ण आहेत. टाइप-2 मधुमेह असलेल्या सुमारे 10 टक्के रुग्णांनाही इन्सुलिन उपचारांची आवश्यकता भासते.

वापरण्यास सोपे ‘फ्लेक्सटच’ पेन

‘Awiqli’ हे FlexTouch नावाच्या विशेष पेनद्वारे दिले जाते. त्यामुळे इंजेक्शन देण्याची प्रक्रिया अधिक सोपी होते. दररोज इंजेक्शन घेण्याऐवजी आठवड्यातून एकदाच इंजेक्शन घ्यावे लागत असल्याने उपचार नियमितपणे सुरू ठेवण्याचे प्रमाण वाढेल, असा कंपनीचा विश्वास आहे.

क्लिनिकल चाचण्यांत चांगले परिणाम

कंपनीच्या ONWARDS-1 क्लिनिकल अभ्यासात ‘Awiqli’ ने दररोज घेतल्या जाणाऱ्या इन्सुलिन ग्लार्जिन U100 पेक्षा अधिक प्रभावी परिणाम दाखवले.

या औषधामुळे

1)रक्तातील साखरेचे दीर्घकालीन प्रमाण (HbA1c) अधिक प्रभावीपणे कमी झाले.
2)रुग्णांचा रक्तातील साखर नियंत्रित राहण्याचा कालावधी (Time in Range) वाढला.

3)सुरक्षिततेच्या बाबतीतही ते विद्यमान इन्सुलिनइतकेच प्रभावी असल्याचे आढळले.
4)टाइप-2 मधुमेहाच्या अधिक रुग्णांचे HbA1c सात टक्क्यांपेक्षा कमी झाले आणि त्यांना गंभीर हायपोग्लायसेमियाचाही त्रास झाला नाही.

भारतासाठी महत्त्वाची गरज

दिल्लीतील एंडोक्रायनॉलॉजिस्ट डॉ. एस. के. वांगनू यांच्या मते, भारतात इन्सुलिन उपचार उशिरा सुरू करणे आणि उपचार नियमित न घेणे ही मोठी समस्या आहे. अनेक रुग्ण इंजेक्शनची भीती, वेदना किंवा उपचारातील गुंतागुंत यामुळे इन्सुलिन सुरू करण्यास तयार होत नाहीत. अशा परिस्थितीत आठवड्यातून एकदा घ्यावे लागणारे इन्सुलिन उपचारातील मोठी पोकळी भरून काढू शकते.

भारतात इन्सुलिन घेणारे किती?

सध्या भारतात सुमारे 60 लाख लोक इन्सुलिन घेत आहेत, मात्र प्रत्यक्षात किमान 1.2 कोटी लोकांना इन्सुलिनची गरज आहे. जर इन्सुलिन घेणाऱ्या रुग्णांची संख्या 90 लाखांपर्यंत पोहोचली, तर ते रुग्णांच्या उपचारासाठीही मोठे यश ठरेल आणि कंपनीसाठीही महत्त्वाचा टप्पा असेल, असे नोवो नॉर्डिस्क इंडियाचे व्यवस्थापकीय संचालक विक्रांत श्रोत्रिया यांनी सांगितले.

नोवो नॉर्डिस्क भारतात सध्या सुमारे 20 प्रकारचे इन्सुलिन उपलब्ध करून देते. मिक्सटार्ड (Mixtard) आणि रायझोडेग (Ryzodeg) यांसारखे देशातील सर्वाधिक विक्री होणारे इन्सुलिन ब्रँडही याच कंपनीचे आहेत. कंपनीने भारतात या उत्पादनांच्या वितरणासाठी अॅबॉट (Abbott) कंपनीशी भागीदारी केली आहे.

आठवड्यातून एकदाच इन्सुलिन घेण्याची ही संकल्पना मधुमेहाच्या उपचारात मोठा बदल घडवू शकते. विशेषतः दररोजच्या इंजेक्शनच्या भीतीमुळे उपचार टाळणाऱ्या लाखो भारतीय रुग्णांसाठी हा पर्याय दिलासादायक ठरण्याची शक्यता तज्ज्ञांनी व्यक्त केली आहे.