न्यूयॉर्कमध्ये आयोजित संयुक्त राष्ट्र महासभेच्या  वार्षिक बैठकीमुळे आंतरराष्ट्रीय राजकारणात मोठी खळबळ उडाली आहे.

या बैठकीदरम्यान अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प आणि इराणचे राष्ट्राध्यक्ष मसूद पेझेश्कियान यांची भेट होण्याची शक्यता निर्माण झाली आहे. गेल्या सहा महिन्यांहून अधिक काळ मध्य-पूर्वेत सुरू असलेल्या तीव्र लष्करी आणि आर्थिक तणावाच्या पार्श्वभूमीवर जर ही भेट झाली, तर ती या युद्धातील सर्वात मोठी राजनैतिक घडामोड ठरेल.

अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प यांनी रविवारी प्रसारमाध्यमांशी बोलताना आपण सध्या इराणच्या मुद्द्यावर अंतिम निर्णय घेण्याच्या स्थितीत असल्याचे स्पष्ट केले. त्यांनी थेट इशारा दिला की, आगामी काळात खूप मोठ्या आणि महत्त्वपूर्ण गोष्टी घडणार आहेत. इराणने जर योग्य प्रकारे वर्तन केले नाही, तर गंभीर परिणाम भोगावे लागतील असा इशारा देतानाच, ट्रम्प यांनी इराणबाबत तीन संभाव्य पर्यायांचा उल्लेख केला: इराणला लष्करी ताकदीने पूर्णपणे नष्ट करणे, त्याला कठोर आर्थिक विनाशाच्या गर्तेत ढकलणे किंवा दोन्ही देशांमध्ये राजकीय तडजोड करणे.

होर्मुझची सामुद्रधुनी आणि इराणच्या अटी

दुसरीकडे, इराणचे अध्यक्ष मसूद पेझेश्कियान हे देखील एका उच्चस्तरीय इराणी प्रतिनिधीमंडळासह न्यूयॉर्कमध्ये दाखल होत आहेत. तेहरानने मध्यस्थांमार्फत (विशेषतः कतारच्या साहाय्याने) वॉशिंग्टनला आपल्या मुख्य अटी कळवल्या आहेत. आंतरराष्ट्रीय तेलाच्या व्यापारासाठी अत्यंत महत्त्वाची मानली जाणारी ‘होर्मुझची सामुद्रधुनी’ पुन्हा खुली करण्यासाठी इराणने या अटी घातल्याचे सांगण्यात येत आहे.

अमेरिकन राष्ट्राध्यक्ष न्यूयॉर्कमधील संयुक्त राष्ट्र महासभेत दोन दिवस व्यतीत करणार आहेत. या काळात ते युक्रेन, युनायटेड किंगडमच्या प्रमुखांसह न्यूयॉर्कचे महापौर झोहरान ममदानी यांच्याशीही महत्त्वपूर्ण द्विपक्षीय चर्चा करतील. जगातील सुमारे १३० देशांचे प्रमुख एकत्र येत असताना, दुसऱ्या महायुद्धानंतर निर्माण झालेली जागतिक सुरक्षा व्यवस्था सध्या प्रचंड दबावाखाली आहे. त्यामुळे न्यूयॉर्कमधील या महासभेतून मध्य-पूर्वेतील तणाव कमी होण्याचा मार्ग निघतो की नवीन संघर्षाची ठिणगी पडते, हे पाहणे महत्त्वाचे ठरेल.