तिरुपती बालाजी मंदिरातील लाडू प्रसादातील भेसळ प्रकरणाला आता गंभीर वळण मिळाले आहे. या लाडू प्रसादासाठी शुद्ध गाईच्या तुपाऐवजी पाम तेल, पाम कर्नल ऑइल आणि विविध रसायनांच्या मिश्रणाने तयार केलेल्या बनावट तुपाचा वापर करण्यात आल्याचा धक्कादायक खुलासा अंमलबजावणी संचालनालयाने (ED) केला आहे.

याप्रकरणी ‘सुक्रिती फूड्स’चा प्रवर्तक कैलाश चंद मंगला याला आर्थिक गैरव्यवहार प्रतिबंधक कायद्यान्वये (PMLA) अटक करण्यात आली आहे. या संदर्भातील वृत्त ‘इंडिया टुडे’ या वृत्तसंस्थेने दिले आहे.

‘ईडी’ची मोठी कारवाई

तपास यंत्रणेने दिलेल्या माहितीनुसार, ‘ईडी’च्या हैदराबाद कार्यालयाने १७ सप्टेंबर रोजी कैलाश चंद मंगला याला ताब्यात घेतले. त्यानंतर त्याला विशाखापट्टणम येथील विशेष PMLA न्यायालयात हजर करण्यात आले असता, न्यायालयाने त्याची रवानगी न्यायालयीन कोठडीत केली आहे. तिरुमला तिरुपती देवस्थानमला (TTD) भेसळयुक्त तुपाचा पुरवठा करण्याच्या कटात मंगला हाच प्रमुख सूत्रधार असल्याचा संशय ‘ईडी’ने व्यक्त केला आहे.

प्रसादाच्या नावाने घातक रसायनांचे जाळे

तिरुपती देवस्थानमला ‘ॲगमार्क स्पेशल ग्रेड काऊ तूप’ (Agmark Special Grade Cow Ghee) म्हणून जे तूप पुरवले जात होते, त्यात अत्यंत निकृष्ट दर्जाचे घटक वापरले गेले होते.

तपासात उघड झालेल्या माहितीनुसार, या बनावट तुपात प्रामुख्याने पुढील घटक मिसळले जात होते:

• रिफाइंड पाम तेल व पामोलिन: स्वस्त वनस्पती तेल
• पाम कर्नल ऑइल: पामच्या बियांपासून काढलेले तेल
• केमिकल्स आणि इमल्सिफायर्स: MG-90, मोनोग्लिसराइड्स (Monoglycerides), मायव्हासेट सॉफ्ट ४०० (Myvacet Soft 400) आणि ॲसिटिक ॲसिड एस्टर्स

या रासायनिक घटकांचा वापर करून वनस्पती तेलाला हुबेहूब गाईच्या तुपासारखा सुवास, रंग आणि पोत (Texture) दिला जात होता.

२३० कोटींचे कंत्राट आणि ९६ कोटींची भेसळ

२०१९ ते २०२४ या कालावधीत TTD ला झालेल्या एकूण २३० कोटी रुपयांच्या तुपाच्या पुरवठ्यात मोठा घोटाळा झाल्याचा ‘ईडी’चा दावा आहे. यापैकी एकट्या कैलाश मंगला याने आपल्या कारखान्यात तब्बल ९६ कोटी रुपयांचे बनावट तूप तयार केले होते.

हा घोटाळा लपवण्यासाठी मंगलाने अनेक बनावट कंपन्यांचे (Front Entities) जाळे उभारले होते. यामध्ये:

• श्री वैष्णवी डेअरी स्पेशालिटीज
• मळगंगा मिल्क अँड ॲग्रो प्रॉडक्ट्स
• ए. आर. डेअरी फूड्स

या कंपन्यांच्या माध्यमातून बनावट तूप देवस्थानपर्यंत पोहोचवले जात होते. तसेच बनावट खरेदी-विक्रीची कागदपत्रे तयार करून मूळ पाम तेलाचा वापर लपवण्याचा प्रयत्न करण्यात आला होता.

तपासाचा पाढा: आणखी एका डेअरी प्रमुखाला अटक

या प्रकरणात कारवाई होण्याची ही पहिलीच वेळ नाही. यापूर्वी ‘ईडी’ने ‘भोले बाबा ऑरगॅनिक डेअरी मिल्क’चा (Bhole Baba Organic Dairy Milk) संचालक विपिन जैन यालाही अशाच गंभीर आरोपांखाली अटक केली आहे.

कोट्यवधी भाविकांच्या श्रद्धेशी झालेल्या या खेळामुळे देशभरात तीव्र संताप व्यक्त केला जात असून, ‘ईडी’कडून या सिंडिकेटचा सखोल तपास सुरू आहे.